Балтачта Тукай көннәре

2026 елның 24 апрелендә Балтач төбәгендә Габдулла Тукайның тууына 140 ел тулу уңаеннан оештырылган “Тукай көннәре” аеруча эчтәлекле рухи-мәдәни вакыйгага әверелде.

Бу көнне районга Татарстан Язучылар берлегеннән бер төркем язучылар, шулай ук Казан федераль университетының Татар әдәбияты кафедрасы мөгаллиме, филология фәннәре докторы, профессор Ләйлә Минһаҗева үзенең Казахстаннан килгән аспирантлары — Курмет Бажикеев, Гульвира Кенжебекова, Алмагуль Игенова  һәм Шолпан Кельмагамбетова белән катнашты. Аларның Балтачка сәфәре Тукай мирасын искә алу белән генә чикләнмичә, яшь буын белән аралашуны, тарихи хәтерне яңартуны һәм рухи дәвамчанлыкны ныгытуны да үз эченә алды.

Кунакларның сәфәре район мәктәпләрендәге очрашулардан башланды. Язучылар, галимнәр һәм яшь тикшеренүчеләр укучылар белән аралашып, татар әдәбиятының бүгенгесе, Тукай мирасының заманча яңгырашы, туган телнең кадере турында сөйләште. Мондый очрашулар мәктәп балалары өчен әдәбиятны дәреслек кысасыннан чыгарып, тере сүз, тере фикер мәйданы итеп тоярга мөмкинлек бирде.

Балтач гимназиясендәге очрашу исә аеруча истә калырлык булды.  Ләйлә Минһаҗева укучыларга Тукайның бөеклеге, аның татар әдәбияты һәм милли үзаң өчен тиңсез әһәмияте турында сөйләде. Ул бөек шагыйрь иҗатының бүген дә фәнни яктан тирән өйрәнелүен, Казан федераль университетындагы Габдулла Тукай исемендәге югары мәктәптә бу мираска зур игътибар бирелүен билгеләде. Укучыларны үзләренең киләчәк белем юлларын татар филологиясе, әдәбият белеме, мәдәният юнәлешләре белән бәйләргә чакыруы очрашуга аерым мәгънә өстәде. Мондый чыгыш яшьләрдә Тукай иҗатына карата кызыксыну уяту белән бергә, югары белем һәм фән юлына илһам да бирде.

Көннең иң дулкынландыргыч мизгелләренең берсе Сосна Пүчинкәсе авылындагы зиратка бару булды. Биредә кунаклар Габдулла Тукайның әнисе Бибимәмдүдә абыстай каберенә зиярәт кылды, аның рухына дога багышлады. Тукай һәм Бибимәмдүдә абыстай тормышы белән бәйле әлеге урын күптән инде татар дөньясы өчен хәтер һәм хөрмәт урынына әверелде. Быелгы чарада да шул рухи бәйләнеш ачык тоелды: язучылар, галимнәр һәм район халкы бергәләп милләтнең бөек шагыйрен тудырган ана рухына ихтирам белдерде. Казахстаннан килгән яшь галимнәр өчен дә бу сәфәр аерым әһәмияткә ия булды: алар татар әдәбиятының фәнни өйрәнелеше белән генә түгел, аның тере мәдәни мохите, истәлекле урыннары һәм халык хәтере белән дә якыннан танышты. Шул рәвешле Балтачтагы Тукай көннәре халыкара фәнни-мәдәни багланышлар өчен дә мәгънәле мәйданга әверелде. Ләйлә Минһаҗеваның Казахстанның югары уку йортлары белән алып барган хезмәттәшлеге дә мондый багланышларның очраклы түгеллеген күрсәтә.

Чараның дәвамы район мәдәният үзәгендә барды. Биредә Тукайга, татар әдәбиятына, төбәкнең рухи тормышына багышланган күргәзмә тәкъдим ителде, ә соңрак  әдәби-тематик кичә узды. Әлеге өлеш Тукай көннәренә тагын да киңрәк яңгыраш бирде: бер яктан, ул тарихи хәтерне яңартса, икенче яктан, бүгенге әдәби процессның тере вәкилләрен тамашачы белән очраштырды. Шигърият, чыгышлар, истәлекләр һәм фикер алышулар белән үрелгән бу кичә Балтач төбәгенең Тукайны искә алуны елдан-ел тирәнрәк эчтәлек белән баетуын күрсәтте.

Балтачтагы бу очрашуларның төп кыйммәте — аларның берничә буынны, берничә тәҗрибә мәйданын берләштерүендә. Биредә танылган язучыларның сүзе дә, университет галименең фәнни карашы да, яшьләрнең эзләнү рухы да, мәктәп укучыларының кызыксынулы карашы да бер урында очрашты. Нәкъ шушы бердәмлек Тукай мирасының бүген дә яшәвен, аның музей ядкәре генә түгел, ә гамәлдәге милли-мәдәни көч булуын раслый. Балтач төбәгендә узган “Тукай көннәре” шуны кабат исбатлады: Тукайга хөрмәт ул үткәнне генә искә алу түгел, ул киләчәккә юнәлгән мәдәни һәм рухи җаваплылык та.

Присоединяйтесь к ИФМК в MAX!

Профессор, доктор филологических наук Ляйля Мингазова, фото автора

Культура 28.04.2026